شبکههای بیسیم بدون زیرساخت، دستهای از شبکهها هستند که هیچ تجهیز مرکزی مانند اکسسپوینت، روتر یا سوئیچ در آنها وجود ندارد.
در این مدل، تمام دستگاهها مستقیماً با هم ارتباط برقرار میکنند و هر گره (Node) میتواند هم بهعنوان دستگاه کاربر و هم بهعنوان مسیریاب عمل کند.
این نوع شبکهها زمانی ارزشمند هستند که:
-
زیرساخت وجود ندارد (مناطق بحرانزده، میدان جنگ، عملیات امداد)
-
راهاندازی سریع و موقت لازم است
-
جابجایی زیاد دستگاهها در شبکه اتفاق میافتد
-
هزینه باید کم باشد
-
محیط پویا و غیرقابل پیشبینی است
انواع شبکههای بیسیم بدون زیرساخت
1) شبکه Ad Hoc (Mobile Ad Hoc Network – MANET)
مشهورترین نوع شبکه بدون زیرساخت.
ویژگیها
-
هر دستگاه مستقل و متحرک است
-
توپولوژی دائم در حال تغییر است
-
مسیرها به صورت داینامیک بین گرهها ساخته میشوند
-
هیچ Access Point یا Router ثابت وجود ندارد
کاربردها
-
عملیات نظامی
-
مدیریت بحران
-
ارتباط بین خودروها
-
اینترنت موقت در رویدادهای Outdoor
2) شبکههای VANET (Vehicular Ad Hoc Network)
زیرمجموعهای از Ad Hoc برای خودروها.
ویژگیها
-
ارتباط ماشین با ماشین (V2V)
-
ارتباط ماشین با زیرساخت شهری (V2I)
-
سرعت بسیار بالا و تغییر توپولوژی شدید
کاربردها
-
خودروهای خودران
-
سیستمهای تصادفگریز
-
هوشمندسازی ترافیک
3) شبکههای FANET (Flying Ad Hoc Network)
شبکه Ad Hoc مخصوص پهپادها (Drones).
ویژگیها
-
تحرک فوقالعاده زیاد
-
فاصله زیاد بین گرهها
-
نیاز به الگوریتمهای مسیریابی فوق سبک و سریع
کاربردها
-
پایش محیط زیست
-
امداد و نجات
-
عملیات نظامی
-
مدیریت بحران
4) شبکه WSN (Wireless Sensor Network)
نوعی شبکه بدون زیرساخت ساخته شده از تعداد زیادی سنسور کوچک.
ویژگیها
-
انرژی بسیار محدود
-
تعداد زیاد نودها
-
خودترمیمی
-
انتقال دادههای محیطی به گره مرکزی
کاربردها
-
کشاورزی هوشمند
-
ساختمان هوشمند
-
پایش صنعتی
-
پایش سلامت
5) شبکه Mesh (Wireless Mesh Network)
در Mesh، نودها میتوانند به یکدیگر روت کنند و مسیرهای مختلفی ایجاد کنند.
برخی مدلها زیرساخت دارند، اما نسخه Full Mesh کاملاً بدون Infrastructure است.
ویژگیها
-
خود ترمیم
-
مسیرهای متعدد
-
مقاومت بالا در برابر خرابی
کاربردها
-
شهر هوشمند
-
شبکههای محلی موقت
-
کمپها و رویدادهای Outdoor
مزایای شبکههای بدون زیرساخت
| مزیت | توضیح |
|---|---|
| راهاندازی سریع | بدون نیاز به Access Point یا تجهیزات مرکزی |
| کاهش هزینه | تجهیزات کمتر → هزینه کمتر |
| انعطافپذیری بالا | مناسب برای محیطهای پویا و متحرک |
| مقیاسپذیری آسان | اضافهکردن گره جدید بدون دردسر |
| Self-Healing | در بسیاری از مدلها شبکه خود ترمیم است |
چالشها
| چالش | توضیح |
|---|---|
| امنیت ضعیفتر | عدم وجود مراکز امن باعث حملات بیشتر میشود |
| پایداری کمتر | توپولوژی دائماً تغییر میکند |
| مصرف انرژی بالا | هر گره باید مسیریابی هم انجام دهد |
| محدودیت پهنای باند | هر گره باید ترافیک خودش و بقیه را حمل کند |
پروتکلهای مهم مسیریابی در Network بدون زیرساخت cyberincident.co
-
AODV (Ad hoc On-demand Distance Vector)
-
DSR (Dynamic Source Routing)
-
OLSR (Optimized Link State Routing)
-
GPSR (Greedy Perimeter Stateless Routing) مخصوص سناریوهای موقعیتمحور
-
ZRP (Zone Routing Protocol) ترکیبی
هر کدام برای مدلهای مختلف (سنسورها، پهپادها، خودروها…) بهینه شدهاند.
FAQ – سوالات متداول
1. شبکه بدون زیرساخت چیست؟
شبکهای است که بدون Access Point یا تجهیزات مرکزی کار میکند و تمام گرهها بهصورت مستقیم یا مسیرهای دینامیک با یکدیگر ارتباط دارند.
2. Ad Hoc و Mesh چه تفاوتی دارند؟
Ad Hoc شبکهای ساده و متحرک است، اما Mesh مسیرهای متعدد و خود ترمیم دارد و برای مقاومت بالا در برابر خرابی مناسب است.
3. VANET و FANET چه کاربردی دارند؟
VANET برای خودروها و FANET برای پهپادها طراحی شدهاند تا ارتباط بدون زیرساخت را در محیطهای پویا فراهم کنند.
4. آیا شبکه بدون زیرساخت امن است؟
به دلیل نبود مرکز کنترل، امنیت در این شبکهها چالشبرانگیز است و نیاز به الگوریتمها و پروتکلهای رمزنگاری دارد.
5. بهترین کاربردهای شبکه بدون زیرساخت کدامند؟
عملیات امدادی، خودروهای خودران، پهپادها، سنسورهای محیطی و شبکههای موقت در رویدادها.
دیدگاه ها بسته هستند