نسلهای CPU اینتل: از اولین پردازنده ۴۰۰۴ تا جدیدترین نسل ۱۵ (۲۰۲۵) – تاریخچه کامل
در دنیای فناوری، نسلهای CPU اینتل نقش کلیدی در پیشرفت کامپیوترها، لپتاپها و حتی سرورها ایفا کردهاند. از سال ۱۹۷۱ که اولین CPU اینتل با نام Intel 4004 معرفی شد، این شرکت با نوآوریهای مداوم، معماریهای پیشرفتهای مانند x86 را توسعه داد و به غول بازار پردازندهها تبدیل شد.
اگر به دنبال تفاوت نسلهای پردازنده اینتل هستید یا میخواهید بدانید جدیدترین نسل CPU اینتل چیست، این مقاله جامع را بخوانید. ما از تاریخچه کامل پردازندههای اینتل – شامل مدلهای پیش از x86 تا نسل ۱۵ (Arrow Lake) – را بررسی میکنیم، با تمرکز بر مشخصات، پیشرفتها و کاربردها. این محتوا بر اساس منابع معتبر بهروزرسانی شده است.
تاریخچه پردازندههای اینتل: از آغاز تا پیش از x86 (دهه ۱۹۷۰)
شرکت اینتل در سال ۱۹۶۸ تأسیس شد و اولین گام بزرگش را در ۱۹۷۱ با معرفی پردازنده Intel 4004 برداشت.
این CPU ۴ بیتی با:
- سرعت کلاک ۷۴۰ کیلوهرتز
- فناوری ساخت ۱۰ میکرونی
- فقط ۲۳۰۰ ترانزیستور
اولین ریزپردازنده تجاری جهان بود و هدف اولیهاش ماشینحسابهای جیبی بود، اما پایهگذار انقلاب دیجیتال شد.
| سال | مدل | ویژگی کلیدی |
|---|---|---|
| ۱۹۷۲ | Intel 8008 | اولین پردازنده ۸ بیتی، برای ترمینالها |
| ۱۹۷۴ | Intel 8080 | سرعت ۲ مگاهرتز، پایه Altair 8800 |
| ۱۹۷۵ | Intel 8085 | بهبودیافته برای سیستمهای embedded |
این مدلها، نسلهای قدیمی CPU اینتل را از ۴ بیتی به ۸ بیتی بردند.
ورود به عصر x86: از ۱۶ بیتی تا ۳۲ بیتی (دهه ۱۹۸۰)
نقطه عطف در ۱۹۷۸ با Intel 8086 (۱۶ بیتی) و معماری x86 رخ داد – همان معماری که هنوز هم در نسلهای جدید CPU اینتل استفاده میشود.
| سال | مدل | ویژگی کلیدی |
|---|---|---|
| ۱۹۷۸ | Intel 8086 | پایه x86، ۲۹۰۰۰ ترانزیستور، سرعت ۵-۱۰ مگاهرتز |
| ۱۹۷۹ | Intel 8088 | نسخه ارزانتر برای IBM PC |
| ۱۹۸۲ | Intel 80286 | حافظه مجازی، ۱۳۴۰۰۰ ترانزیستور |
| ۱۹۸۵ | Intel 80386 | اولین ۳۲ بیتی، ۲۷۵۰۰۰ ترانزیستور |
| ۱۹۸۹ | Intel 80486 | کش داخلی + FPU یکپارچه |
مدلهای embedded مانند 80186، 80188، 386SL (نوتبوک)، i376 و 386EX هم برای سیستمهای خاص طراحی شدند.
پردازندههای Pentium: عصر سرعت و چندرسانهای (دهه ۱۹۹۰)
| سال | مدل | ویژگی کلیدی |
|---|---|---|
| ۱۹۹۳ | Pentium (P5) | سوپرسکالر، ۳.۱ میلیون ترانزیستور، ۶۰-۶۶ مگاهرتز |
| ۱۹۹۵ | Pentium Pro | برای سرورها، L2 cache |
| ۱۹۹۷ | Pentium II | MMX، Slot 1 |
| ۱۹۹۹ | Pentium III | SSE، ۹ میلیون ترانزیستور |
| ۲۰۰۰ | Pentium 4 | ۱.۵ گیگاهرتز، اما پرمصرف |
این نسلها، نسلهای قدیمی CPU اینتل را به عصر گیگاهرتزی بردند.
ورود به عصر Core: نسلهای مدرن CPU اینتل (از ۲۰۰۶)
از ۲۰۰۶، اینتل با Core 2 Duo (معماری Core) جایگزین Pentium شد. در ۲۰۰۸، نامگذاری به Core i تغییر کرد و نسلهای Core i اینتل آغاز شد.
نکته: عدد بعد از i (مثل i7-9700K) نشاندهنده نسل است (۹ = نسل ۹).
جدول خلاصه نسلهای Core i اینتل (از نسل ۱ تا ۱۵)
| نسل | معماری | سال | هستهها (حداکثر) | فناوری ساخت | پیشرفت کلیدی |
|---|---|---|---|---|---|
| ۱ | Nehalem | ۲۰۰۸ | ۴ | ۴۵ نانومتر | Hyper-Threading |
| ۲ | Sandy Bridge | ۲۰۱۱ | ۴ | ۳۲ نانومتر | گرافیک HD، AVX |
| ۳ | Ivy Bridge | ۲۰۱۲ | ۴ | ۲۲ نانومتر | Tri-Gate، ۲۰% بهتر |
| ۴ | Haswell | ۲۰۱۳ | ۸ | ۲۲ نانومتر | باتری بهتر |
| ۵ | Broadwell | ۲۰۱۴ | ۸ | ۱۴ نانومتر | DDR4 |
| ۶ | Skylake | ۲۰۱۵ | ۴ | ۱۴ نانومتر | Thunderbolt 3 |
| ۷ | Kaby Lake | ۲۰۱۶ | ۴ | ۱۴ نانومتر | ۴K/VR، Optane |
| ۸ | Coffee Lake | ۲۰۱۷ | ۶ | ۱۴ نانومتر | ۶ هسته در i5/i7 |
| ۹ | Coffee Lake Refresh | ۲۰۱۸ | ۸ | ۱۴ نانومتر | ۸ هسته i9 |
| ۱۰ | Comet/Ice Lake | ۲۰۱۹-۲۰۲۰ | ۱۰ | ۱۰ نانومتر | AI acceleration |
| ۱۱ | Tiger/Rocket Lake | ۲۰۲۰ | ۴ | ۱۰ نانومتر | Xe graphics، PCIe 4.0 |
| ۱۲ | Alder Lake | ۲۰۲۱ | ۱۶ (P+E) | ۱۰ نانومتر | هسته P+E، DDR5 |
| ۱۳ | Raptor Lake | ۲۰۲۲ | ۲۴ | Intel 7 | ۶ گیگاهرتز |
| ۱۴ | Raptor Refresh/Meteor | ۲۰۲۳-۲۰۲۴ | ۲۴ | Intel 4 | NPU AI، Arc graphics |
| ۱۵ | Arrow Lake | ۲۰۲۵ | ۲۴+ | Intel 18A | AI پیشرفته، ۳۰% کممصرف |
جدیدترین نسل CPU اینتل: نسل ۱۵ (Arrow Lake) در ۲۰۲۵
جدیدترین پردازندههای اینتل در نسل ۱۵ با معماری Arrow Lake (و Lunar Lake برای موبایل) در اواخر ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵ معرفی شدند.
ویژگیهای کلیدی:
- NPU پیشرفته برای هوش مصنوعی (مثل تاری پسزمینه، تشخیص چهره)
- مصرف انرژی ۳۰% کمتر نسبت به نسل ۱۴
- گرافیک Arc با ray tracing
- سرعت توربو تا ۵.۸ گیگاهرتز در i9
Core Ultra 200S (دسکتاپ) و Core Ultra 200V (لپتاپ) برای گیمینگ، ویرایش ویدیو و AI ایدهآلاند. قیمت از ۲۰۰ دلار شروع میشود.
تفاوت نسلهای پردازنده اینتل: چطور انتخاب کنیم؟
| دسته | مناسب برای | ویژگی اصلی |
|---|---|---|
| پیش از x86 (۱۹۷۱-۱۹۷۵) | embedded، ماشینحساب | پایهای |
| x86 اولیه (۱۹۷۸-۱۹۸۹) | PCهای اولیه | ۱۶/۳۲ بیتی |
| Pentium (۱۹۹۳-۲۰۰۰) | چندرسانهای | سرعت بالا |
| نسل ۱-۶ | کارهای روزمره | بدون DDR5/AI |
| نسل ۷-۱۰ | گیمینگ متوسط | ۶-۱۰ هسته |
| نسل ۱۱-۱۳ | حرفهای | PCIe 5.0، گرافیک Xe |
| نسل ۱۴-۱۵ | آیندهدار | NPU AI، Copilot+ |
توصیه: نسل ۱۳/۱۴ هنوز عالیاند، اما نسل ۱۵ آیندهدار است.
جمعبندی: آینده نسلهای CPU اینتل
از Intel 4004 تا نسل ۱۵ Arrow Lake، نسلهای پردازنده اینتل از ۴ بیتی به ۲۴ هستهای با AI رسیدند –
۴۰۰۰ برابر سریعتر ۵۰۰۰ برابر کممصرفتر!
نسل بعدی (Nova Lake، ۲۰۲۶) با TSMC رقابت با AMD و Apple را داغتر میکند.
اگر سؤالی در مورد بهترین CPU اینتل ۲۰۲۵ دارید، کامنت بگذارید!
سوالات متداول (FAQ)
- اولین CPU اینتل چه بود؟ Intel 4004 در سال ۱۹۷۱، ۴ بیتی با سرعت ۷۴۰ کیلوهرتز.
- جدیدترین نسل CPU اینتل چیست؟ نسل ۱۵ (Arrow Lake) در ۲۰۲۵، با NPU AI و فناوری ۱.۸ نانومتر.
- تفاوت Core i3، i5، i7 و i9 چیست؟ i3: سبک | i5: متوسط | i7: حرفهای | i9: سنگین (رندرینگ)
- آیا نسل ۱۳ هنوز خوب است؟ بله، با ۲۴ هسته و ۶ گیگاهرتز، برای گیمینگ و ویرایش عالی.
- پردازنده Intel 8086 چه اهمیتی داشت؟ پایه معماری x86، معرفی در ۱۹۷۸، برای IBM PC.
دیدگاه ها بسته هستند