تأثیر تعداد فازها روی عملکرد مادربرد

در مادربرد، توان پردازنده و اجزای اصلی مثل RAM و چیپست از طریق VRM – Voltage Regulator Module تأمین می‌شود. VRM وظیفه دارد ولتاژ ناپایدار ورودی (مثلاً 12 ولت پاور) را به ولتاژ دقیق، پایدار و قابل‌کنترل برای CPU (مثلاً 1.2 ولت) تبدیل کند.

فازهای مادربرد (Power Phases) در واقع مسیرهای مستقل و موازی هستند که برق را با پایداری و دقت بالا به پردازنده می‌رسانند. هر فاز شامل اجزای زیر است:

• چوک (Inductor)

• ماسفت‌ها (MOSFETs)

• خازن‌ها

• کنترلر برق

افزایش تعداد فازها، جریان را بین مسیرهای بیشتری تقسیم می‌کند و این تقسیم بار باعث پایداری بهتر، دمای کمتر و توان‌دهی قوی‌تر می‌شود.

چرا تعداد فازهای مادربرد مهم است؟

1. پایداری ولتاژ و جریان در بار سنگین (Load Stability)

وقتی CPU تحت فشار قرار می‌گیرد (Gaming، Rendering، AI workloads)، مصرف برق به‌شدت بالا می‌رود.
مادربردی که فازهای بیشتری دارد، جریان را بهتر تقسیم می‌کند و نوسان ولتاژ را کاهش می‌دهد.
نتیجه این است که پردازنده با اختلال کمتر و پایداری بالاتر کار می‌کند.

2. کاهش دما و افزایش عمر VRM

هر فاز مستقل بخشی از جریان را کنترل می‌کند.
اگر تعداد فازها کم باشد:

• بار روی هر فاز بیشتر می‌شود

• دمای VRM بالا می‌رود

• ماسفت‌ها سریع‌تر داغ می‌کنند

• احتمال Throttling بالا می‌رود

در نمونه‌های حرفه‌ای با ۱۲، ۱۴ یا ۱۸ فاز:

• حرارت VRM توزیع می‌شود

• راندمان انرژی بالا می‌رود

• عمر مادربرد و پایداری سیستم بیشتر می‌شود

3. اورکلاک پایدار و بدون نوسان (OC Stability)

برای اورکلاک CPU یا افزایش Boost Clock، مادربرد باید توان پایدار ارائه دهد.
VRM با فازهای بیشتر:

• ولتاژ دقیق‌تر

• Ripple کمتر

• افزایش محدودیت‌های حرارتی

• حفظ Clock بالا در زمان طولانی

مادربردهای حرفه‌ای برای پردازنده‌های Core i9 یا Ryzen 9 معمولاً ۱۴ تا ۲۰ فاز دارند.

4. عملکرد بهتر در پردازنده‌های پرمصرف (High TDP CPUs)

پردازنده‌های جدید مثل:

• Intel Core i9 14900K

• AMD Ryzen 9 7950X

می‌توانند تحت بارهای سنگین 200 تا 350 وات مصرف کنند.
این CPUها بدون VRM قدرتمند نمی‌توانند پایداری لازم را داشته باشند.
مادربرد با فازهای زیاد باعث می‌شود:

• توان کافی بدون افت ولتاژ تأمین شود

• پردازنده به حداکثر Boost برسد

• در طول رندر یا محاسبات سنگین Throttle نکند

5. تأثیر در کیفیت سیستم خنک‌کننده و دمای کلی کیس

VRM با تعداد فاز کم داغ می‌شود و این دما به گرافیک و کولر پردازنده منتقل می‌شود.
اما VRMهای چندفازی خنک‌تر کار می‌کنند و جریان هوا در کیس موثرتر می‌شود.

آیا فاز بیشتر همیشه بهتر است؟

در بخش VRM دو نکته مهم وجود دارد:

1. تعداد فاز مهم است اما کیفیت اجزا مهم‌تر است.

مثلاً یک مادربرد ۶ فاز با ماسفت‌های DrMOS قوی و چوک‌های Premium
از یک مادربرد ۱۲ فاز معمولی عملکرد بهتری دارد.

2. طراحی VRM مهم‌تر از تعداد فاز است.

برخی شرکت‌ها با تکنیک Doubler تعداد فازها را ظاهراً دو برابر می‌کنند، اما جریان واقعی تقسیم نمی‌شود.

تعداد فاز مناسب برای هر نوع سیستم

جمع‌بندی

تعداد فازهای مادربرد یکی از حیاتی‌ترین معیارهای کیفیت VRM و توان‌دهی آن است.
مادربردهایی که فازهای بیشتری دارند:

• ولتاژ پایدارتری به CPU می‌دهند

• در بار سنگین داغ نمی‌شوند

• توان کافی برای پردازنده‌های پرمصرف دارند

• اورکلاک پایدارتر ارائه می‌دهند

• عمر بیشتری می‌کنند

اگر سیستم قدرتمند، پایدار و مناسب پردازنده‌های High-End می‌خواهی،
یک مادربرد با VRM قدرتمند و حداقل ۱۰ تا ۱۴ فاز انتخاب کن.

tomshardware.com

سؤالات متداول (FAQ)

1. فازهای مادربرد چیستند؟

فازهای مادربرد مسیرهای مستقل انتقال توان در VRM هستند که جریان برق را به‌صورت پایدار و دقیق به پردازنده می‌رسانند.

2. چرا تعداد فازهای مادربرد اهمیت دارد؟

تعداد بیشتر فازها باعث تقسیم جریان، کاهش دمای VRM، پایداری ولتاژ و عملکرد بهتر پردازنده در بارهای سنگین می‌شود.

3. آیا Phase بیشتر همیشه بهتر است؟

نه، کیفیت اجزای VRM، ساختار ماسفت‌ها و طراحی کنترلر از تعداد Phase مهم‌تر هستند. یک مادربرد ۶ Phase با اجزای قدرتمند می‌تواند از یک مادربرد ۱۲ Phase ضعیف بهتر باشد.

4. تأثیر تعداد فاز در اورکلاک چیست؟

VRM چندفازی ولتاژ دقیق‌تر و پایدارتری فراهم می‌کند، Ripple را کاهش می‌دهد و اجازه می‌دهد CPU مدت طولانی با فرکانس بالاتر کار کند.

5. برای سیستم‌های رندرینگ یا پردازنده‌های High TDP چه تعداد فاز مناسب است؟

سیستم‌های حرفه‌ای معمولاً به ۱۲ تا ۱۸ Phase نیاز دارند تا برق کافی با پایداری کامل برای CPUهای پرمصرف مثل Core i9 یا Ryzen 9 تأمین شود.

RootNet.ir