چرا OWASP Top 10 مهم است؟
امنیت نرمافزار، دیگر فقط مربوط به کدنویسی امن نیست. در دنیای امروزی، اپلیکیشنها با دهها سرویس ابری، میکروسرویس، کتابخانه متنباز و ابزار خودکار در ارتباط هستند.
فهرست OWASP Top 10 2025 جدیدترین نسخه از استاندارد جهانی برای شناخت و مقابله با آسیبپذیریهای حیاتی در اپلیکیشنهای تحت وب است.
در نسخه جدید، بنیاد OWASP دو دسته جدید معرفی کرده و بر زنجیره تأمین نرمافزار و مدیریت شرایط استثنایی در کدها تمرکز ویژهای دارد. این تغییرات نشان میدهد که تهدیدات در سال ۲۰۲۵ دیگر فقط مربوط به “هک کردن وبسایت” نیست — بلکه به ریشههای امنیت در کل چرخه توسعه و توزیع نرمافزار برمیگردد.
Broken Access Control — کنترل دسترسی ناقص
چرا خطرناک است؟
وقتی کاربران بتوانند کاری انجام دهند که نباید، سیستم شما دیگر ایمن نیست. این آسیبپذیری معمولاً زمانی رخ میدهد که اعتبارسنجی مجوزها در سمت کاربر یا بهدرستی در سمت سرور انجام نشده باشد.
مثال واقعی:
در سال 2023، یک پلتفرم مالی بزرگ در اروپا دچار نشت داده شد، چون کاربران عادی با تغییر ساده در URL میتوانستند اطلاعات حساب سایر کاربران را مشاهده کنند (/user?id=124).
راهکار:
-
اعتبارسنجی مجوزها فقط در سمت سرور انجام شود.
-
از کنترلهای مبتنی بر نقش (RBAC) استفاده کنید.
-
تست نفوذ با سناریوهای دسترسی افقی و عمودی انجام دهید.
Security Misconfiguration — پیکربندی اشتباه
در محیطهای مدرن ابری، پیکربندی نادرست رایجترین عامل نشت داده است.
به عنوان مثال، یک S3 Bucket در AWS اگر اشتباهی عمومی شود، ممکن است هزاران فایل حساس در اینترنت منتشر شود.
مثال واقعی:
در سال 2022، شرکت CapitalOne بهدلیل تنظیمات اشتباه در فایروال WAF، باعث شد دادههای بیش از 100 میلیون کاربر افشا شود.
راهکار:
-
از اصول “Secure by Default” استفاده کنید.
-
تنظیمات سرویسهای ابری را بهصورت خودکار اسکن کنید (مثلاً با ابزار ScoutSuite یا AWS Config).
-
پیکربندیها را بین محیطهای توسعه و تولید همسان نکنید.
Software Supply Chain Failures — شکست در زنجیره تأمین نرمافزار
یکی از دو دسته جدید 2025 که اشاره به آسیبپذیری در کتابخانهها، pipelineها و وابستگیهای نرمافزاری دارد.
مثال واقعی:
حادثه معروف Log4j در سال 2021 نمونه بارز این مورد بود. میلیونها سیستم در سراسر جهان فقط به خاطر یک باگ در یک کتابخانه متنباز آسیبپذیر شدند.
راهکار:
-
از ابزارهای مدیریت وابستگی (Dependency Track, Snyk, OWASP Dependency Check) استفاده کنید.
-
تمام کتابخانههای ثالث را امضا و تأیید هویت کنید.
-
امنیت CI/CD pipeline را با اصول least privilege و اعتبارنامههای موقت تقویت کنید.
Cryptographic Failures — شکست در رمزنگاری
این آسیبپذیری زمانی رخ میدهد که دادهها بدون رمزنگاری مناسب ذخیره یا منتقل شوند، یا از الگوریتمهای قدیمی مانند MD5 و SHA1 استفاده شود.
مثال:
ذخیره رمز عبور کاربران بهصورت plain text در پایگاه دادهها، یا ارسال داده از طریق HTTP بهجای HTTPS.
راهکار:
-
از AES-256، RSA-2048 یا الگوریتمهای تأییدشده NIST استفاده کنید.
-
کلیدهای رمزنگاری را هرگز در کد یا مخزن Git نگه ندارید.
-
گواهیهای SSL را بهطور منظم بررسی و تمدید کنید.
Injection — تزریق (SQL/XSS/LDAP)
کلاسیکترین نوع آسیبپذیری که هنوز هم در بسیاری از سیستمها دیده میشود.
مثال واقعی:
در سال 2020، یک باگ ساده SQL Injection در وبسایت دولتی باعث افشای اطلاعات کارتهای ملی شد.
مثلاً در کوئری زیر:
بهراحتی همه رکوردها بازگردانده میشود.
راهکار:
-
از ORM و prepared statements استفاده کنید.
-
ورودیها را sanitize و validate کنید.
-
تست فازی و امنیتی منظم انجام دهید.
Insecure Design — طراحی ناامن
اشتباه در طراحی سیستم، حتی اگر پیادهسازی درست باشد، خطرناک است.
مثال:
یک API ممکن است بهدرستی احراز هویت انجام دهد، اما اگر منطق دسترسی بر اساس پارامترهای کاربر باشد، مهاجم میتواند با تغییر ID دادهها را بخواند.
راهکار:
-
طراحی امن را از مرحله تحلیل نیازها شروع کنید.
-
از مدل تهدید (Threat Modeling) استفاده کنید.
-
بازبینی طراحی را در هر Sprint انجام دهید.
Authentication Failures — شکست در احراز هویت
وقتی مکانیزم لاگین بهدرستی محافظت نشود، مهاجمان میتوانند با brute-force یا credential stuffing وارد شوند.
مثال:
نبود محدودیت لاگین در فرم ورود، یا استفاده از توکنهای JWT بدون امضای معتبر.
راهکار:
-
از احراز هویت چندمرحلهای (MFA) استفاده کنید.
-
رمز عبورهای پیشفرض را حذف کنید.
-
از کتابخانههای معتبر مانند OAuth2 و OpenID Connect استفاده کنید.
A08: Software or Data Integrity Failures
وقتی دادهها یا نرمافزار بدون بررسی صحت تغییر میکنند، خطر نفوذ وجود دارد.
مثال:
نصب بستههای آلوده از مخازن عمومی مانند npm یا PyPI بدون تأیید امضا.
راهکار:
-
از امضاهای دیجیتال و checksum استفاده کنید.
-
pipelineهای build را فقط از منابع تأییدشده تغذیه کنید.
-
integrity check را در فرآیند deployment اضافه کنید.
Logging & Alerting Failures — شکست در ثبت و هشداردهی
بدون هشدار مناسب، تیم امنیت حتی از وقوع حمله هم باخبر نمیشود.
مثال:
مهاجمی وارد سیستم شده و چندین عملیات خطرناک انجام میدهد، اما چون هیچ alert تنظیم نشده، SOC متوجه نمیشود.
راهکار:
-
لاگها را با SIEM مرکزی مانند ELK یا Splunk تجمیع کنید.
-
Alertهای خودکار برای رفتارهای غیرعادی تعریف کنید.
-
لاگها را بهصورت امن ذخیره و رمزنگاری کنید.
Mishandling of Exceptional Conditions — مدیریت نادرست شرایط استثنایی
این دسته جدید به خطاهایی مانند عدم کنترل Exception، Fail-Open در سرویسها، یا مدیریت اشتباه حافظه میپردازد.
مثال:
اگر سرور هنگام خطا بهجای “خطای داخلی”، پیغام دقیق SQL یا Stack Trace را نمایش دهد، مهاجم میتواند ساختار داخلی سیستم را شناسایی کند.
راهکار:
-
پیام خطا را عمومی نکنید (Generic Error Message).
-
مسیرهای شکست و شرایط خاص را بهصورت امن تست کنید.
-
از اصول “Fail Secure” استفاده کنید، نه “Fail Open”.
جمعبندی و پیام برای مدیران امنیت (CISO)
OWASP 2025 فقط یک “چکلیست” نیست، بلکه نقشه راهی برای بلوغ امنیت سازمانی است.
سازمانها باید از پیکربندی امن، کنترل زنجیره تأمین، طراحی امن و پایش رفتار غیرعادی بهعنوان اصول پایه استفاده کنند.
امنیت فقط در کد نیست — در طراحی، اجرا و نظارت هم هست.
دیدگاه ها بسته هستند