مقدمه
در دنیای امروز که سازمانها به شکل گسترده از زیرساختهای ابری، سامانههای توزیعشده و ابزارهای SaaS استفاده میکنند، تهدیدات سایبری نیز پیچیدهتر از همیشه شدهاند. بسیاری از حملات دیگر از الگوهای قابل پیشبینی پیروی نمیکنند و در قالب فعالیتهای عادی شبکه پنهان میمانند.
در چنین شرایطی، مدل سنتی SIEM + Alert-Based Security دیگر پاسخگو نیست؛ چراکه فقط به تهدیدات شناختهشده واکنش نشان میدهد. در مقابل، Threat Hunting سازمانی با تکیه بر Telemetry Analysis، تهدیدات ناشناخته را پیش از آنکه به حمله منجر شوند، شناسایی میکند.
مفهوم Telemetry در امنیت سایبری
Telemetry به دادههای جزئی و لحظهای از فعالیتهای سیستم، شبکه، کاربران و برنامهها گفته میشود که برای تحلیل رفتار و کشف انحرافها (Anomalies) جمعآوری میشوند. این دادهها شامل موارد زیر هستند:
-
Network telemetry: NetFlow، PCAP، DNS Query/Response، TLS Fingerprints
-
Endpoint telemetry: Event IDs، فرآیندها، Registry، File I/O
-
Cloud telemetry: API Calls، IAM Logs، Access Patterns
-
Email & Proxy telemetry: لینکها، reputation، رفتار کلیک کاربران
تحلیل دقیق این دادهها، پایهی اصلی موفقیت در Threat Hunting سازمانی است.
Threat Hunting چیست؟
Threat Hunting یک فرآیند تحقیقاتی فعالانه و فرضیهمحور برای شناسایی تهدیداتی است که از دید سامانههای خودکار پنهان ماندهاند. این فرآیند معمولاً شامل مراحل زیر است:
-
ایجاد فرضیه (Hypothesis): مثال: ممکن است مهاجم با استفاده از PowerShell حمله Fileless انجام داده باشد.
-
جمعآوری داده (Data Collection): از SIEM، EDR، NDR، DNS Logs و غیره.
-
تحلیل (Analysis): با ابزارهایی مثل Splunk، Sentinel یا ELK.
-
بررسی و تأیید (Investigation): بررسی رفتارهای مشکوک یا lateral movement.
-
گزارش و پاسخ (Response & Reporting): مستندسازی یافتهها و آموزش تیم SOC.
نقش Telemetry Analysis در شکار تهدید
در Threat Hunting سازمانی، تحلیل Telemetry نقش حیاتی دارد. ترکیب دادههای شبکه، endpoint و cloud میتواند الگوهای پنهان نفوذ را آشکار کند.
برای مثال، ترکیب سه داده زیر نشاندهندهی نفوذ فعال است:
-
ترافیک DNS شامل دامنههای تصادفی (DGA)
-
Event ID 4688 برای اجرای PowerShell با پارامتر Base64
-
ارتباط مکرر با IP ناشناخته در شبکه خارجی
آسیبپذیریها و چالشهای رایج در Threat Hunting
حتی تیمهای حرفهای امنیتی نیز با چالشهای زیر مواجهاند:
-
ضعف در جمعآوری دادهها (Logging ناقص یا Retention کوتاه)
-
ناسازگاری زمانی بین منابع (Time Skew)
-
Blind Spot در شبکههای رمزگذاریشده یا دستگاههای IoT
-
وابستگی بیش از حد به Signatureها
-
کمبود مهارت در تحلیل و مستندسازی فرضیات
ابزارها و فناوریهای کلیدی در Threat Hunting
| حوزه | ابزارها / فناوریها |
|---|---|
| SIEM / Log Correlation | Splunk ES، Microsoft Sentinel، ELK Stack |
| Endpoint Telemetry (EDR/XDR) | CrowdStrike Falcon، Microsoft Defender XDR |
| Network Telemetry (NDR) | Zeek (Bro)، Cisco Secure Network Analytics |
| Threat Intelligence | MISP، AlienVault OTX، OpenCTI |
| Visualization | Jupyter Notebook، Grafana، Kibana |
| Automation / SOAR | Cortex XSOAR، Splunk SOAR، Tines |
چکلیست امنیتی اجرای Threat Hunting
| ردیف | کنترل امنیتی | هدف | وضعیت |
|---|---|---|---|
| 1 | فعالسازی کامل Log در تمام منابع | افزایش Visibility | ☐ |
| 2 | همسانسازی NTP در سیستمها | جلوگیری از Time Drift | ☐ |
| 3 | نگهداری دادهها حداقل ۹۰ روز | Historical Hunting | ☐ |
| 4 | مستندسازی فرایند Hunting | استانداردسازی عملیات | ☐ |
| 5 | اتصال EDR/NDR به SIEM | همبستگی دادهها | ☐ |
| 6 | استفاده از Threat Intelligence معتبر | تشخیص سریع IoC | ☐ |
| 7 | انجام Hunt هفتگی | پیشگیری از نفوذهای ماندگار | ☐ |
| 8 | مستندسازی در Wiki داخلی | تداوم دانش | ☐ |
آینده Threat Hunting: ترکیب انسان و هوش مصنوعی
نسل آیندهی Threat Hunting مبتنی بر AI-Augmented Detection است؛ یعنی شکارچیان انسانی با کمک هوش مصنوعی تهدیدات را شناسایی میکنند.
اما همچنان، تفسیر انسانی و درک محیط سازمانی جایگزینناپذیر است.
خلاصه و نتیجهگیری
با افزایش پیچیدگی تهدیدات سایبری، Threat Hunting سازمانی به یکی از ارکان حیاتی امنیت تبدیل شده است. این رویکرد پیشدستانه، سازمان را از یک حالت واکنشی به یک سامانهی هوشمند و دادهمحور ارتقا میدهد.
اجرای صحیح آن نیازمند دادههای دقیق، فرایند ساختارمند و تیمی توانمند است.
Rootnet توصیه میکند سازمانها با پیادهسازی Telemetry Analysis و Threat Hunting، مسیر بلوغ امنیتی خود را تسریع کنند.
دیدگاه ها بسته هستند